Quan niệm chuẩn hoá trong cách xử trí tài liệu và đa số biện pháp bảo đảm chuẩn hoá trong xử lý tài liệu ở vn hiện nay


*

*

Trong trong những năm gần đây, chuẩn hoá đã được xem như là một yếu tố quan tiền trọng bảo vệ chất lượng, hiệu quả của bất kể một lĩnh vực hoạt động nào. Trong nghành thư viện-thông tin, chuẩn hoá cũng đã được xem là một nguyên tố quan trọng bảo đảm an toàn cho những thư viện và cơ quan thông tin tăng nhanh tiến trình hội nhập quốc tế. Ngay lập tức từ gần như thập kỷ 80 với 90 của vậy kỷ XX, những người dân có trọng trách trong ngành thư viện-thông tin của Việt Nam đã nhận được thức được sự quan trọng của việc chuẩn hóa nhưng cho đến lúc này việc vận dụng các chuẩn chỉnh hầu như new chỉ nhờ vào vào ý thức của chỉ huy và cán bộ của từng tủ sách và cơ sở thông tin cụ thể mà chưa thực sự được coi là một vấn đề rất cần thiết trên phạm vi quốc gia.Bạn đã xem: Tiêu chuẩn hóa là gì

Trong những nội dung của chuẩn hoá chuyển động thư viện - thông tin, chuẩn chỉnh hoá trong cách xử lý tài liệu là một trong nội dung quan lại trọng. Với ý muốn muốn góp phần đẩy nhanh quy trình thực hiện chuẩn hoá trong xử trí tài liệu sinh hoạt Việt Nam, cửa hàng chúng tôi thực hiện bài viết này với nhị nội dung:

(i) Đưa ra một vài quan niệm về chuẩn hoá trong cách xử trí tài liệu

(ii) Đề cập tới những biện pháp cần triển khai việc chuẩn chỉnh hoá trong cách xử lý tài liệu ngơi nghỉ Việt Nam.

Bạn đang xem: Tiêu chuẩn hóa là gì

Trên thực tế, ít nhiều người đã ý niệm rằng chuẩn chỉnh hoá trong giải pháp xử lý tài liệu là việc áp dụng một tiêu chuẩn chỉnh hoặc một chuẩn nghiệp vụ thống tốt nhất trong toàn ngành. Chẳng hạn, lúc biên mục mô tả áp dụng một quy tắc diễn tả chung, xuất xắc phân loại vận dụng một bảng phân nhiều loại chung…

Một số người kì cục quan niệm rằng: chuẩn chỉnh hoá thực ra là tiêu chuẩn chỉnh hoá. Với tiêu chuẩn chỉnh hoá là một trong những hoạt động thiết lập cấu hình các lao lý để sử dụng chung và lặp đi lặp lại đối với những vấn đề thực tiễn hoặc tiềm ẩn, nhằm mục tiêu đạt được nấc độ riêng biệt tự về tối ưu vào một phong cảnh nhất định. Với quan niệm như vậy chuẩn chỉnh hoá trong cách xử trí tài liệu đồng nghĩa với vấn đề xây dựng, ban hành và vận dụng tiêu chuẩn trong công tác làm việc xử lý tài liệu. Các tiêu chuẩn này hoàn toàn có thể là tiêu chuẩn chỉnh quốc tế, tiêu chuẩn chỉnh quốc gia hoặc tiêu chuẩn chỉnh ngành.

Qua hiệp thương với một số nhà nghiên cứu và phân tích và chuyên viên trong ngành, chúng tôi thấy bây giờ chúng ta chưa có được một quan niệm thống độc nhất vô nhị về chuẩn hoá trong xử trí tài liệu.

Trước thực tiễn đó, shop chúng tôi thấy cần phải có sự nghiên cứu để đi đến một quan niệm thống duy nhất về chuẩn hoá trong cách xử trí tài liệu. Chỉ khi cùng bình thường một quan niệm về chuẩn chỉnh hoá trong xử lý tài liệu mới hoàn toàn có thể tìm ra các giải pháp để thực hiện việc chuẩn hoá đó.

Theo Đại từ điển tiếng Việt: chuẩn hoá là xác lập chuẩn mực. Trong đó, chuẩn được gọi là mẫu được lựa chọn làm địa thế căn cứ để đối chiếu, để gia công mẫu hoặc Tiêu chuẩn được định ra: chuẩn chỉnh quốc gia, chuẩn quốc tế. (1.397)

Từ ý niệm chung duy nhất này, việc chuẩn chỉnh hóa thông thường có thể được phát âm là quá trình tạo lập và áp dụng những chuẩn. Trong nội dung bài viết Tiêu chuẩn chỉnh hoá với thư viện (Standardization & libraries), Jane Thacker đã đưa ra quan niệm chuẩn chỉnh hoá là "một sự chuyển tiếp từ ý tưởng cá nhân sang ý tưởng cộng đồng, sự nối tiếp từ phiền phức đến ngăn nắp và gọn gàng và tự sự hành xử tùy tiện đến việc hành xử theo quy luật" .

Công cụ tiến hành sự chuẩn hóa là những quy chuẩn chỉnh (normative document), gồm những: tiêu chuẩn (standard), khí cụ kỹ thuật (technical specifications), quy phạm thực hành thực tế (codes of practice), với văn phiên bản pháp quy (regulations) .

Trong những quy chuẩn đảm bảo thực hiện chuẩn hoá thì tiêu chuẩn chỉnh là một yếu ớt tố đặc biệt quan trọng nhất. Trên bình diện khái quát, tổ chức Tiêu chuẩn hoá thế giới (ISO) đã đưa ra định nghĩa về tiêu chuẩn như sau: “Tiêu chuẩn chỉnh là tài liệu được thiết lập bằng cách thoả thuận và vày một ban ngành được chấp nhận phê chú tâm nhằm cung cấp những quy tắc, lí giải hoặc đặc tính đến các hoạt động hoặc kết quả vận động để áp dụng chung với lặp đi lặp lại nhằm đạt được nấc độ trơ trẽn tự tối ưu vào một khung cảnh nhất định” .

Trong nghành thư viện thông tin, theo định nghĩa của từ bỏ điển trực tuyến đường về thư viện và thông tin học (ODLIS): “Tiêu chuẩn chỉnh là các tiêu chuẩn do những hội nghề nghiệp, những cơ quan có thẩm quyền về đánh giá, kiểm định, hoặc những cơ quan chính phủ xây dựng nhằm tính toán và nhận xét các dịch vụ thư viện, vốn tài liệu, và các chương trình hoạt động” .

Trong xử lý tài liệu, ở bên cạnh các tiêu chuẩn, các quy định kỹ thuật và những quy phạm thực hành thực tế cũng là những dụng cụ quan trọng bảo vệ chuẩn hoá. Những quy định ví dụ được diễn tả qua các quy tắc biên mục, các khung/ bảng phân loại, các bảng tiêu đề công ty đề, khối hệ thống các thuật ngữ, các quy định về trình tự với thủ tục, khổ mẫu biên mục đọc sản phẩm công nghệ (MARC)… đó là những công cụ ví dụ giúp cho hoạt động thư viện vâng lệnh theo các chuẩn chỉnh nghiệp vụ. Nhờ đó mà việc chia sẻ nguồn lực, chế tạo sự thân thiện, thân quen dùng với những người đọc và người tiêu dùng tin có thể được thực hiện.

Tuy nhiên, chuẩn chỉnh hoá trong xử trí tài liệu có phải là việc chỉ thực hiện một công cụ chuẩn chỉnh duy nhất hay là không thì lại là 1 vấn đề đề xuất xem xét một giải pháp thận trọng. Trong thực tiễn xử lý tài liệu ở nước ngoài cho thấy: tức thì tại Hoa Kỳ, trong công tác phân một số loại tài liệu, các bảng phân loại đã tuy nhiên hành được sử dụng. Chẳng hạn như: các thư viện đại học có xu hướng dùng Bảng phân loại của tủ sách Quốc hội, những thư viện công cộng đa phần dùng Bảng phân các loại thập phân Dewey, thư viện ngành y sử dụng Bảng phân một số loại Y học. Trong công tác làm việc định chỉ mục, nhiều cỗ tiêu đề chủ đề và thesaurus được áp dụng tại các loại hình, form size thư viện không giống nhau. Chẳng hạn, tại Hoa Kỳ: những thư viện đh có xu hướng áp dụng Đề mục chủ đề của tủ sách Quốc hội, các thư viện độ lớn vừa và nhỏ áp dụng bảng Đề mục chủ đề Sear, các thư viện ngành Y áp dụng Đề mục chủ đề Y học tập của tủ sách Y học nước nhà Hoa kỳ… Từ thực tiễn này, có thể rút ra kết luận: chuẩn chỉnh hoá trong xử lý tài liệu không độc nhất vô nhị thiết là việc vận dụng một chuẩn chỉnh nghiệp vụ, một công cụ xử lý độc nhất mà đặc biệt quan trọng hơn là áp dụng một cơ chế chuẩn bảo đảm các tiêu chí đề ra đối với biện pháp đó.

Cùng với những công cố gắng kể trên, văn phiên bản pháp quy duy trì một vai trò quan trọng trong vấn đề thực hiện chuẩn hoá. Những văn bạn dạng này gồm những: luật, pháp lệnh, các nghị định của bao gồm phủ, những quyết định, thông tư, chỉ thị của các cơ quan cai quản Nhà nước, những văn bản hướng dẫn của hội nghề nghiệp… có một ảnh hưởng không nhỏ dại đến việc thực hiện và triển khai những tiêu chuẩn và chuẩn chỉnh nghiệp vụ trong số thư viện và cơ sở thông tin. Nó có thể thúc đẩy hoặc ngăn trở việc chuẩn chỉnh hoá hoạt động thư viện tin tức nói thông thường và chuẩn chỉnh hoá trong cách xử trí tài liệu nói riêng. Thực tế ở nước ta đã tất cả một minh chứng đầy thuyết phục: sau thời điểm Bộ Văn hoá – tin tức có công văn số 1597/ BVHTT về bài toán áp dụng chuẩn chỉnh nghiệp vụ trong những thư viện Việt Nam khuyến nghị các thư viện ở việt nam triển khai áp dụng AACR2, DDC, MARC21 như là các chuẩn nghiệp vụ trong biên mục và cách xử trí tài liệu tính từ lúc ngày 1 tháng 6 năm 2007, các thư viện nhất là hệ thống thư viện công cộng đã đưa sang áp dụng DDC và hầu hết các thư viện có áp dụng biên mục đọc sản phẩm đã triển khai theo MARC21…

Từ đầy đủ phân tích và thực tiễn trên, hoàn toàn có thể rút ra quan niệm: chuẩn chỉnh hoá trong giải pháp xử lý tài liệu là bài toán xác lập cùng áp dụng chuẩn mực nhằm kiểm soát, review công tác cách xử lý tài liệu, đảm bảo cho công tác làm việc xử lý tài liệu có thể tiến hành đạt hóa học lượng, hiệu quả, thực hiện và gia hạn các kim chỉ nam đã để ra. Tiêu chuẩn, hiện tượng kỹ thuật, quy phạm thực hành, những khung phân loại chuẩn, những quy tắc biên mục, những bộ từ bỏ khoá, bảng tiêu đề chủ đề, thesaurus… và văn bạn dạng pháp quy là những công cụ đảm bảo an toàn sự chuẩn chỉnh hoá trong công tác xử lý tài liệu. Phổ biến, triển khai áp dụng và bao gồm kiểm tra, nhận xét là những phương án thực hiện chuẩn chỉnh hoá.

Với ý niệm như vậy, khi nghiên cứu thực trạng áp dụng việc chuẩn hoá trong xử lý tài liệu ngơi nghỉ Việt Nam cửa hàng chúng tôi thấy nổi lên một vài vấn đề sau:

Thứ nhất: Với công tác làm việc xử lý tài liệu, số lượng các đối tượng người sử dụng cần được tiêu chuẩn hóa rất to lớn (thuật ngữ, quá trình công nghệ, công cụ, tổ chức...) trong khi số lượng các Tiêu chuẩn chỉnh Việt phái nam (TCVN) về cách xử trí tài liệu còn có rất ít. Tính cho tháng 7/2009, trong những 12 TCVN lĩnh vực TTTV được ban hành thì không hề ít TCVN phát hành đã quá thọ mà không một lần được coi như xét sửa đổi lại theo quy định, vì thế tồn tại nhiều bất cập.

Thứ hai: những thư viện và cơ quan tin tức của nước ta chưa cân nhắc việc áp dụng những TCVN về hoạt động thư viện thông tin. Qua phân tích khảo sát tại 100 thư viện và ban ngành thông tin, con số các thư viện với cơ quan thông tin biết đầy đủ về các tiêu chuẩn chỉnh này chưa đạt tới 10 %. Sản xuất đó, những TCVN này không mang tính chất bắt buộc mà chỉ có ý nghĩa sâu sắc khuyến cáo vận dụng nên gồm tiêu chuẩn được biết nhưng bao gồm thư viện vẫn không áp dụng.

Thứ ba: những quy phạm kỹ thuật, các quy phạm thực hành không được quan tâm xây dựng ở Việt Nam. Nhìn chung các vận động thư viện thông tin còn được tiến hành một biện pháp tuỳ tiện. Những công nạm để xử lý nghiệp vụ còn thiếu và chưa đồng bộ.

Thứ tư: dấn thức về chân thành và ý nghĩa của việc chuẩn chỉnh hoá với thực hiện chuẩn hoá trong hàng ngũ cán bộ nhân viên lãnh đạo và nhân viên cấp dưới thư viện thông tin còn chưa cao. Trình độ của fan làm công tác làm việc thư viện còn hạn chế. Chưa xuất hiện những tiêu chuẩn cụ thể cho những người làm công tác làm chủ cũng như người đảm nhiệm những khâu công tác chuyên môn cụ thể.

Thứ sáu: việc phổ biến, thanh tra với kiểm tra câu hỏi thực thi những chuẩn/các nguyên tắc cũng chưa thực sự được quan lại tâm. Không hình thành một chế tài đảm bảo an toàn thực thi chuẩn chỉnh hoá chuyển động thư viện tin tức nói chung và trong công tác xử lý tài liệu thích hợp tại Việt Nam.

Thứ bảy: Công tác huấn luyện và giảng dạy nguồn lực lượng lao động thư viện thông tin, những người trực tiếp xúc tiến việc chuẩn hoá còn mang ý nghĩa tự phát, chưa xuất hiện sự kiểm soát về chương trình, chất lượng và những điều kiện yêu cầu và đầy đủ trong việc tham gia đào tạo.

1. Tăng tốc xây dựng và đẩy mạnh việc vận dụng tiêu chuẩn

Để triển khai được điều này yên cầu ngành tủ sách thông tin cần được tiến hành một vài việc cụ thể như:

- soát soát những TCVN về vận động thư viện tin tức đã ban hành, nhất là các tiêu chuẩn chỉnh về thuật ngữ và quy trình xử lý thông tin vì đấy là các đối tượng tiêu chuẩn chỉnh hóa rất đặc biệt trong vận động TVTT.

- bức tốc sử dụng tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn chỉnh khu vực, tiêu chuẩn chỉnh nước ko kể làm các đại lý xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, nhằm mục đích tiết kiệm thời gian, công sức của con người xây dựng tiêu chuẩn.

- bức tốc việc phổ biến, tuyên truyền vận dụng tiêu chuẩn chỉnh trong những thư viện và cơ quan thông tin.

- tăng tốc hiệu lực áp dụng của một trong những tiêu chuẩn chủ yếu đuối trong lĩnh vực thư viện thông tin.

- Đưa môn học về tiêu chuẩn lĩnh vực thư viện thông tin vào chương trình đào tạo chính thức bậc đại học và cao học tập tại những cơ sở huấn luyện và giảng dạy nghề thư viện thông tin ở Việt Nam.

2. Trả thiện những công thay xử lý nhiệm vụ và tăng cường công tác biên soạn các văn phiên bản pháp quy

Để triển khai được giải pháp này đòi hỏi sự quan tiền tâm của những cơ quan thống trị nhà nước về nghành thư viện thông tin và các cơ quan đứng đầu các khối hệ thống thư viện trong cả nước.

Các thư viện và cơ quan thông tin lớn cần bắt tay và xây dựng các công cụ xử trí tài liệu và chú trọng tới việc tương hợp của các công thay này. Ví dụ: lúc biên soạn những bộ trường đoản cú khoá, từ điển từ khoá cần tuân hành các chuẩn chỉnh chung, thống nhất những quy định về chính tả, cách biểu đạt tên người, tên địa danh, thuật ngữ gồm cách viết tắt thông dụng.

Khi ra những văn bản pháp quy tất cả sự phối phối kết hợp giữa các bộ nhà quản. Ví dụ: chế độ cho thư viện trường đh cao đẳng, phải tất cả sự phối hợp giữa cỗ Văn hoá, thể dục thể thao và du ngoạn với Bộ giáo dục và huấn luyện và đào tạo để bức tốc hiệu lực và tính khả thi cho những văn phiên bản này…

3. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra

Để bảo vệ chuẩn hoá ko thể quăng quật qua công tác thanh tra và khám nghiệm việc tiến hành các cách thức và quy chuẩn nghiệp vụ. Câu hỏi thanh tra và soát sổ này rất có thể tiến hành bỗng dưng xuất với theo định kỳ. Sau thời điểm kiểm tra phải tất cả sự thông báo rộng rãi và thực hiện rút kinh nghiệm. Giả dụ sự áp dụng chuẩn hoá chỉ là khuyến nghị và không có các ràng buộc ví dụ thì rất cạnh tranh trong việc điều hành và kiểm soát việc thực hiện chuẩn chỉnh hoá.

4. Kiểm soát và điều hành công tác đào tạo, tu dưỡng nguồn lực lượng lao động thư viện thông tin

Đội ngũ những người dân làm công tác thư viện thông tin có vai trò quan trọng trọng việc tiến hành và áp dụng những chuẩn. Vì thế, nhằm hình thành cần nguồn lực lượng lao động có trình độ yên cầu công tác đào tào và bồi dưỡng ngành nghề này phải bảo đảm an toàn chuẩn. Hiện thời công tác đào tạo nguồn nhân lực thư viện thông tin còn chưa được thực sự kiểm soát. Cần được sớm tùy chỉnh thiết lập các tiêu chuẩn để tiến công giá unique đào tạo nên và bồi dưỡng ngành thư viện thông tin trên cửa hàng xem xét một số trong những yếu tố như: lịch trình đào tạo, tầm quan sát và kim chỉ nam đào tạo, nội dung các môn học, con số và trình độ chuyên môn giảng viên, các đại lý vật chất đảm bảo đào tạo, yêu mong về tuyển sinh và chính sách đối với sinh viên, fan học, tiêu chí review sinh viên…

5. Triển khai biên mục tập trung và biên mục vào ấn phẩm: Đây là hai biện pháp không chỉ có ý nghĩa sâu sắc đơn thuần về việc chuẩn chỉnh hoá mà còn làm cho các thư viện tiết kiệm được về mặt giá cả và rút ngắn thời gian cho vấn đề xử lý. Mặc dù nhiên, cũng cần phải lưu ý: unique của bài toán biên mục sẽ quyết định unique của sự chuẩn hoá trong xử lý tài liệu. Unique này sẽ phụ thuộc vào rất các vào nguyên lý và quy trình xử lý.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. ISO. Định nghĩa về tiêu chuẩn. Http://www.standardsglossary.com/.

2. ISO/IEC Guide 2:1996 Standardization and related activities - General vocabulary.

3. Jane Thacker. Standardization và libraries. Report khoa học hội thảo chiến lược “Tiêu chuẩn chỉnh hóa và hoạt động thông tin thư viện”. Hà Nội, mon 2/2002.

4. Moen, W. E. No longer under our control: The nature & role of standards in the 21st cen- tury library. University of North Texas. - 2003.

5. Nguyễn Như Ý. Đại tự điển giờ Việt. - 1998.

Xem thêm: Cảm Nhận Của Em Về Tâm Trạng Của Người Chinh Phụ, Please Wait

6. Reitz, J. M. ODLIS - Online dictionary of library and information science. - 2009. Http://lu.com/odlis/odlis_s.cfm#standards.